Tá an leathanach seo mar chuid den taispeántas An tAcht Oifigigh Cúirte 1926.
Fill ar an taispeántas
Chaithfí fanacht go dtí bunú na Seirbhíse Cúirteanna faoin Acht um Sheirbhís Chúirteanna 1998 le haghaidh nuachóiriú ginearálta ar riarachán na gcúirteanna, tar éis mholtaí an Ghrúpa Oibre um Choimisiún Cúirteanna, a bunaíodh i mí Dheireadh Fómhair 1995 agus a raibh an Breitheamh Susan Denham ina cathaoirleach air.
Bunaíodh an tSeirbhís Cúirteanna an 9 Samhain 1999 mar ghníomhaireacht reachtúil neamhspleách le Bord agus Príomhoifigeach Feidhmiúcháin, agus tugadh an sainchúram reachtúil di:
(a) na cúirteanna a bhainistiú,
(b) seirbhísí tacaíochta a sholáthar do na breithiúna,
(c) eolas faoin gcóras cúirteanna a sholáthar don phobal,
(d) foirgnimh chúirte a sholáthar, a bhainistiú agus a chothabháil - freagracht a bhí roinnte roimhe seo idir údaráis áitiúla agus Oifig na nOibreacha Poiblí,
(e) áiseanna a sholáthar d’úsáideoirí na gcúirteanna, agus
(f) cibé feidhmeanna eile a thugtar di le haon achtachán eile a chomhlíonadh.
Ghlac an ghníomhaireacht nua freagracht a bhí ar an Aire Dlí agus Cirt roimhe sin as maoirseacht riaracháin fhoriomlán ar fhoireann na gcúirteanna agus as bainistiú an bhuiséid a leithdháileadh ar na cúirteanna. Rinne sí na hoifigí agus an fhoireann a thacaíonn leis na cúirteanna ag gach leibhéal dlínse a chomhtháthú in aon struchtúr riaracháin aontaithe amháin. Choinnigh an tAire Dlí agus Cirt freagracht don Oireachtas as Vóta na Meastachán (an buiséad) do na cúirteanna, agus tháinig Príomhoifigeach Feidhmiúcháin na Seirbhíse Cúirteanna chun bheith freagrach don Oireachtas as an mbealach inar caitheadh na cistí a vótáladh, faoi réir coimircí a ceapadh chun neamhspleáchas na feidhme breithiúnaí a chinntiú.
Ag léiriú stádas neamhspleách na Seirbhíse Cúirteanna, rinneadh státseirbhísigh d’fhoireann na gcúirteanna i Státseirbhís an Stáit, seachas a bheith ina státseirbhísigh i bhfostaíocht na Roinne Dlí agus Cirt.
Ó bunaíodh an tSeirbhís Cúirteanna, tógadh tithe cúirte nua ar fud na tíre, lena n-áirítear na Cúirteanna Breithiúnais Choiriúla i mBaile Átha Cliath, agus rinneadh nuachóiriú ar go leor foirgneamh cúirte stairiúil. Cuirfidh coimpléasc nua Cúirteanna Teaghlaigh in aice leis na Ceithre Cúirteanna ionad nua-aimseartha saintógtha ar fáil don dlí teaghlaigh go luath.
Agus muid ag comóradh céad bliain an Achta, tá an tSeirbhís Cúirteanna tar éis pointe leath bealaigh a bhaint amach ina Clár Nuachóirithe 10 mbliana, a bhfuil sé mar aidhm aige ár Fís Straitéiseach 2030 a bhaint amach. Is é an uaillmhian atá againn córas cúirte nua-aimseartha trédhearcach a bheith againn atá níos éasca teacht air agus níos éifeachtúla do gach úsáideoir cúirte. Táimid ag athrú an tslí ina mbímid ag plé agus ag cumarsáid le húsáideoirí na gcúirteanna agus an tslí ina gcuirimid eolas ar fáil dóibh, trí theanga shoiléir agus cur chuige atá níos dírithe ar an úsáideoir a úsáid.
Tá dul chun cinn suntasach déanta againn ó thaobh na teicneolaíochta de - tá Córas Aontaithe Bainistithe Cásanna (UCMS) á thabhairt isteach againn in áit beagnach 150 seanchóras. Tá an UCMS á fhorbairt againn don Bhreithiúna freisin, rud a chuirfidh ar a gcumas doiciméid chúirte a fheiceáil go digiteach. Cuireadh Tairseach na gCúirteanna, a seoladh le déanaí in 2026 le haghaidh iarratas probháide agus Dlí Teaghlaigh na Cúirte Cuarda, ar fáil d’úsáideoirí chun doiciméid a chomhdú agus íocaíochtaí a dhéanamh ar líne, agus tá sé beartaithe a úsáid a leathnú chuig réimsí eile sna blianta atá le teacht.
D’ainneoin na n-athruithe agus na n-athchóirithe éagsúla a ndeachaigh riarachán chúirteanna na hÉireann tríothu le 100 bliain anuas, tá go leor de phríomhfhorálacha Acht 1926 - lena sainítear gnó oifigí na gcúirteanna agus dualgais na n-oifigeach cúirte sna hoifigí sin - fós i bhfeidhm agus tá siad chomh hábhartha inniu is a bhí siad nuair a achtaíodh iad. Chomh tábhachtach céanna, tá na prionsabail a leagtar amach san Acht maidir le rialú na mBreithiúna ar ghnó breithiúnach na gcúirteanna agus comhairliúchán leis na Breithiúna maidir le hábhair a dhéanann difear d’oibriú na gcúirteanna tugtha ar aghaidh i reachtaíocht ina dhiaidh sin lena rialaítear agus lena nuachóirítear seoladh ghnó na gcúirteanna.
Mar sin, cuireann an tAcht um Sheirbhís Cúirteanna 1998 cosc sainráite ar an tSeirbhís Cúirteanna, ar a Bord nó ar a Príomhoifigeach Feidhmiúcháin, agus a gcumhachtaí agus a bhfeidhmeanna á bhfeidhmiú acu, cur isteach ar sheoladh ghnó breithiúnach na gcúirteanna ná dochar a dhéanamh do neamhspleáchas breithimh i bhfeidhmiú a fheidhmeanna breithiúnacha, ná do neamhspleáchas duine nach breitheamh é - mar shampla, cláraitheoir contae - agus é ag comhlíonadh feidhmeanna teoranta de chineál breithiúnach. Ionchorpraíodh sna hAchtanna ábhartha freisin próisis le haghaidh comhairliúcháin le breithiúna sinsearacha na cúirte lena mbaineann maidir le hOifigí Cúirte Comhcheangailte a bhunú agus oifigí cúirte láraithe a ainmniú.
Neartaíodh an beartas seo a thuilleadh trí ionadaíocht láidir na mBreithiúna ar Bhord na Seirbhíse Cúirteanna agus trí rannpháirtíocht ghníomhach ionadaithe na mBreithiúna i gcoistí an Bhoird agus i raon tionscadal agus tionscnamh de chuid na Seirbhíse Cúirteanna atá deartha chun oibriú na gcúirteanna a nuachóiriú agus a fheabhsú.
Ar an mbealach seo, is féidir a rá go bhfuil na bunús agus na prionsabail a leagadh síos leis an Acht Oifigigh Cúirte 1926 fós ina gcuid lárnach de riarachán nua-aimseartha chúirteanna na hÉireann sa lá atá inniu ann.
